ICAO Annex 16 /Environmental Protection/ Volume IV нь Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллага (
ICAO)-аас гаргасан, олон улсын нисэхийн салбараас ялгарч буй хүлэмжийн хийг бууруулах зорилготой
CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation) хөтөлбөрийг зохицуулдаг олон улсын стандарт, зөвлөмж юм.
Энэхүү баримт бичгийн гол агуулга, зорилгыг хураангуйлан хүргэж байна.
1.Гол зорилго:
- Нүүрстөрөгчийн хийг саармагжуулах: Олон улсын нислэгийн салбараас ялгарч буй CO₂ (нүүрстөрөгчийн давхар исэл)-ийн хэмжээг хянах.
- Нисэхийн салбарын тогтвортой хөгжил: Байгаль орчинд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг багасгах замаар уур амьсгалын өөрчлөлттэй тэмцэх.
2.Үндсэн зохицуулалтууд:
- Хяналт ба тайлагнал (MRV): Агаарын тээвэрлэгчид жил бүр өөрсдийн олон улсын нислэгийн түлшний хэрэглээ болон CO₂ ялгарлыг нарийн тооцож, тайлагнах үүрэг хүлээдэг.
- Нөхөн дүйцүүлэлт (Offsetting): Тодорхой тогтоосон суурь түвшнээс давсан нүүрстөрөгчийн ялгарлыг агаарын тээврийн компаниуд олон улсын зөвшөөрөгдсөн байгаль орчны төслүүдэд хөрөнгө оруулах замаар (нүүрстөрөгчийн кредит худалдан авч) нөхөн дүйцүүлдэг.
- Тогтвортой нисэхийн түлш (SAF): Хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулахын тулд уламжлалт керосиныг бага карбонтой, тогтвортой эх үүсвэртэй түлшээр солихыг дэмждэг.
ICAO Annex 16 Volume IV (CORSIA) нь олон улсын нисэхийн салбарын хүлэмжийн хийг зохицуулдаг тул дараах гурван гол бүлэг субьектод шууд зориулагдсан байдаг.
1. Агаарын тээвэрлэгчид (Иргэний агаарын тээврийн компаниуд)
- Хэнд: Олон улсын нислэг үйлддэг бүх агаарын тээврийн компаниуд (Жишээ нь: МИАТ, Хүнну Эйр, Aero Mongolia гэх мэт).
- Үүрэг: Жил бүр түлшний хэрэглээ, CO₂ ялгарлаа тооцож тайлагнах, заасан хэмжээнээс давсан ялгарлыг нүүрстөрөгчийн кредит худалдан авч нөхөн дүйцүүлэх.
2. Иргэний нисэхийн удирдах байгууллагууд (Төр засаг)
- Хэнд: Улс орнуудын Иргэний нисэхийн эрх бүхий байгууллагууд (Монгол Улсын хувьд Иргэний Нисэхийн Ерөнхий Газар буюу ИНЕГ).
- Үүрэг: Агаарын тээврийн компаниудын гаргасан ялгарлын тайланг хянах, баталгаажуулах, олон улсын стандартыг дотоодын хууль журамд нийцүүлэн мөрдүүлэх.
3. Хөндлөнгийн аудит, баталгаажуулалтын байгууллагууд
- Хэнд: Байгаль орчны болон нисэхийн чиглэлээр мэргэшсэн, хараат бус аудитын компаниуд.
- Үүрэг: Агаарын тээврийн компаниудын тооцоолсон CO₂ ялгарлын тоо баримт үнэн зөв эсэхийг хөндлөнгийн хяналтаар баталгаажуулах.
Хэнд зориулагдаагүй вэ? (Үл хамаарах тохиолдол)
- Дотоодын нислэг: Зөвхөн Монгол улс дотроо (жишээ нь: Улаанбаатараас Оюу толгой эсвэл Ховд руу) үйлдэж буй нислэгт энэ журам хамаарахгүй.
- Жижиг тээвэрлэгчид: Жилийн CO₂ ялгарал нь 10,000 тонноос бага (эсвэл 5,700 кг-аас бага жинтэй агаарын хөлөгтэй) жижиг компаниуд нөхөн дүйцүүлэлтийн үүргээс чөлөөлөгддөг.
- Цэргийн болон улсын нислэг: Цэрэг, цагдаа, гаалийн болон төр засгийн тусгай үүргийн нислэгүүдэд хамаарахгүй.