ICAO Annex 16 /Environmental Protection/ Volume II нь Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллага (ICAO)-аас гаргасан, агаарын хөлгийн хөдөлгүүрийн утаа, хаягдлыг зохицуулах олон улсын стандарт, зөвлөмжүүд юм. Үүний үндсэн зорилго нь нисэх буудлууд болон тэдгээрийн орчимд агаарын хөлгөөс ялгарч буй хорт утааны хэмжээг хязгаарлах замаар орон нутгийн агаарын чанарыг хамгаалахад оршдог.
1.Үндсэн бүтэц ба зохицуулалт:
- I хэсэг (Part I): Баримт бичигт ашиглагдаж буй үндсэн нэр томьёоны тодорхойлолт, тэмдэг тэмдэглэгээг тусгасан.
- II хэсэг (Part II): Агаарын хөлгөөс зориудаар түлш асгах, дусахаас урьдчилан сэргийлэх стандартыг зохицуулна.
- III хэсэг (Part III): Олон улсын иргэний нисэхэд ашиглагдаж буй агаарын хөлгийн хөдөлгүүрүүдийн ангиллаас хамаарсан утаа хаягдлын гэрчилгээжүүлэлтийн стандартууд багтана.
2.Хяналт тавьдаг гол бодисууд:
Хөдөлгүүрээс ялгардаг дараах үндсэн бохирдуулагч бодисуудад хатуу хязгаарлалт тогтоож, сертификат олгодог.
- Азотын исэл (NOx): Агаар бохирдуулагч үндсэн хий бөгөөд стандартын шаардлагыг тогтмол чангатгаж байдаг.
- Нүүрстөрөгчийн дутуу исэл (CO): Дутуу шаталтаас үүсэх хорт хий.
- Дутуу шатсан нүүрс устөрөгч (HC): Хөдөлгүүрийн үр ашигтай ажиллагааг хянах үзүүлэлт.
- Утааны нягтрал (Smoke): Харагдах байдлын болон тортогжилтын хязгаарлалт.
3.Хэрэгжилт ба холбогдох баримт бичиг:
- Гэрчилгээжүүлэлт: Шинээр үйлдвэрлэгдэж буй агаарын хөлгийн хөдөлгүүрүүд энэ стандартад заасан хүлцэх хэмжээнээс хэтрээгүй тохиолдолд байгаль орчны тохирлын гэрчилгээ авдаг.
- Техникийн гарын авлага: Стандартыг хэрхэн хэмжих, турших нарийн журмыг ICAO Doc 9501 (Environmental Technical Manual, Volume II) гарын авлагад заасан байдаг.
Санамж: Annex 16 нь нийт 4 боть (Volume)-оос бүрддэг бөгөөд Volume I нь Нисэхийн шуугиан (Aircraft Noise), Volume III нь CO2-ын ялгарал, Volume IV нь CORSIA буюу олон улсын нисэхийн нүүрстөрөгчийн хийг бууруулах тогтолцоог зохицуулдаг.
ICAO Annex 16 Volume II нь дараах үндсэн талуудад зориулагдсан бөгөөд тэдгээрийн үйл ажиллагаанд шууд мөрдөгддөг.
1. Нисэхийн удирдах байгуууллагууд (Иргэний нисэхийн ерөнхий газар)
- Улс орнуудын Иргэний нисэхийн байгууллагууд өөрийн орны хууль тогтоомж, дүрмийг боловсруулахдаа үүнийг суурь болгон ашигладаг.
- Монгол Улсын Иргэний нисэхийн ерөнхий газар (ИНЕГ) ч мөн энэ стандартыг үндэслэн агаарын хөлгүүдэд байгаль орчны гэрчилгээ олгодог.
2. Агаарын хөлөг ба хөдөлгүүр үйлдвэрлэгчид
- Boeing, Airbus зэрэг онгоц үйлдвэрлэгчид болон Rolls-Royce, GE Aviation, Pratt & Whitney зэрэг хөдөлгүүр үйлдвэрлэгчид шинэ бүтээгдэхүүн зохион бүтээхдээ энэ стандартыг заавал дагаж мөрдөх ёстой.
- Тэд хөдөлгүүрийн хорт утааны ялгарал (NOx, CO, HC, тортог) нь зөвшөөрөгдсөн хэмжээнээс хэтрээгүй гэдгийг туршилтаар баталж байж зах зээлд гаргах эрх авдаг.
3. Агаарын тээвэрлэгчид (Авиа компаниуд)
- МИАТ, Хүнну Эйр зэрэг авиа компаниуд олон улсын нислэг үйлдэх агаарын хөлгүүдээ сонгох, худалдан авах, түрээслэхдээ Annex 16 Volume II стандартын шаардлага хангасан эсэхийг нь шалгадаг.
- Стандарт хангаагүй онгоцыг бусад улс орнууд өөрийн агаарын зайд нэвтрүүлэх эсвэл нисэх буудалдаа буулгахаас татгалзах эрхтэй.
4. Нисэх буудлууд
- Нисэх буудлын ойр орчмын агаарын чанарыг хамгаалах, хорт хийн бохирдлыг хянах удирдамжийг боловсруулахад ашигладаг.