ICAO Annex 10 (Aeronautical Telecommunications) Volume 5 нь Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллага (ICAO)-аас гаргасан, Нисэхийн радио давтамжийн спектрийн ашиглалт (Aeronautical Radio Frequency Spectrum Utilization)-ийг зохицуулдаг олон улсын стандарт, зөвлөмжүүд (SARPs) юм.
Энэхүү хавсралтын гол зорилго нь дэлхийн хэмжээнд нисэхийн радио холбоо, навигацийн системүүдийн давтамжийг харилцан нөлөөлөлгүй, хамгийн үр ашигтайгаар хуваарилах, ашиглахад оршдог.
Гол агуулга ба зохицуулалтууд:
- Давтамжийн зурвасын удирдлага: Нисэхийн хөдөлгөөнт үйлчилгээ (Aeronautical Mobile Service), радионавигаци болон хиймэл дагуулын холбоонд зориулагдсан радио давтамжийн хуваарилалтыг нарийвчлан заадаг.
- Хөндлөнгийн нөлөөллөөс хамгаалах (Interference): Улс орнууд өөрсдийн дотоодын нисэхийн үйлчилгээнд давтамж ашиглахдаа олон улсын агаарын тээврийн холбооны сувгуудад ямар нэгэн хортой хөндлөнгийн нөлөө, саатал (harmful interference) учруулахгүй байх дүрмийг тогтоодог.
- VHF зурвасын ашиглалт: Нисэхийн маш өндөр давтамжийн (VHF - Very High Frequency) зурвасыг хэрхэн үр ашигтай зохион байгуулах, газрын станцуудын хамрах хүрээг хэрхэн тохируулах зааврыг агуулдаг.
- Олон улсын зохицуулалт: Хөрш зэргэлдээ улс орнуудын хооронд давтамжийн давхцал үүссэн тохиолдолд үүнийг зөвлөлдөх замаар хэрхэн шийдвэрлэхийг тусгасан байдаг.
- Яаралтай тусламжийн давтамж: Эрэн хайх, авран туслах (SAR) ажиллагаа болон ослын байршил заагч гэрэлт цамхаг (ELT)-д зориулсан олон улсын ослын давтамжуудын ашиглалтыг баталгаажуулдаг.
ICAO Annex 10 Volume 5 нь дараах төрлийн мэргэжилтнүүд, байгууллагуудад зориулагдсан олон улсын заавал мөрдөх стандарт, лавлах материал болдог.
1. Нисэхийн Холбоо, Навигацийн Инженерүүд (ATSEP)
- Иргэний нисэхийн салбарт радио холбоо, радарын систем, навигацийн төхөөрөмжүүдийг (ILS, VOR, DME гэх мэт) суурилуулах, ажиллуулах, тэдгээрт радио давтамж хуваарилах ажлыг гардан гүйцэтгэдэг инженерүүдэд зориулагдсан.
2. Радио Давтамжийн Зохицуулах Байгууллагууд
- Монгол улсын хувьд Харилцаа Холбооны Зохицуулах Хороо (ХХЗХ) болон Иргэний Нисэхийн Ерөнхий Газар (ИНЕГ) зэрэг байгууллагуудад зориулагдсан. Тэд нисэхийн зориулалттай радио давтамжийн зурвасыг бусад иргэний холбоо (үүрэн телефон, радио, телевиз)-ны давтамжтай давхцуулахгүй, хөндлөнгийн нөлөөлөл үүсгэхгүй байхаар улсын хэмжээнд зохицуулалт хийхдээ үүнийг баримталдаг.
3. Нисэх Онгоц Үйлдвэрлэгчид ба Тоног Төхөөрөмж Нийлүүлэгчид
- Нисэх онгоцны радио холбооны хэрэгсэл болон газрын станцын төхөөрөмжүүдийг үйлдвэрлэдэг компаниудад зориулагдсан. Тэдний бүтээсэн тоног төхөөрөмжүүд нь энэхүү хавсралтад заасан олон улсын давтамжийн стандартын дагуу ажиллах чадвартай байх ёстой.
4. Агаарын Тээврийн Компаниуд (Авиакомпаниуд)
- Агаарын хөлгийн ашиглалтын инженерүүд болон нисгэгчдэд зориулагдсан. Тэд өөрсдийн хөлгийн радио холбооны тохиргоо, яаралтай тусламжийн болон ослын давтамжуудын (жишээ нь: 121.5 МГц) ашиглалтыг олон улсын дүрмийн дагуу мэдэж, мөрдөх үүрэгтэй.