ИКАО-ын Хавсралт 10 (Annex 10) - Боть 2 (Volume II) нь Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллага (ICAO)-аас гаргасан, "Холбооны журмууд, түүний дотор PANS статус бүхий журмууд" (Communication Procedures including those with PANS status)-ийг зохицуулдаг олон улсын стандарт, зөвлөмжүүд юм. Энэхүү боть нь агаарын хөлөг болон газрын станцуудын хооронд мэдээлэл харилцааг ямар нэгэн үл ойлголцолгүй, түргэн шуурхай, аюулгүй явуулах үндсэн дүрмийг тогтоодог.
1.Үндсэн агуулга ба зохицуулалтууд:
Энэхүү хавсралтад агаарын навигацийн аюулгүй байдлыг хангахад чиглэсэн дараах гол асуудлуудыг тусгасан байдаг.
- Нисэхийн суурин үйлчилгээ (AFS - Aeronautical Fixed Service): Дэлхийн өнцөг булан бүрт байгаа нисэхийн газрын станцууд хоорондоо нислэгийн аюулгүй ажиллагаа, тогтмолжилтын тухай мэдээллийг хэрхэн дамжуулах, мэдээний бүтэц ямар байхыг заадаг.
- Хэлний стандарт: Агаар-газрын радиотелефон холбоог тухайн газрын станцын ашигладаг хэлээр эсвэл Англи хэлээр явуулна. Олон улсын нислэг үйлдэж буй агаарын хөлөг шаардсан тохиолдолд газрын станц Англи хэлээр харилцах үүрэгтэй.
- Олон улсын авиацийн цагаан толгой (Spelling Alphabet): Үсэг, тэмдэглэгээг буруу сонсохоос сэргийлж, үг үсэглэхдээ дэлхий нийтээр дагаж мөрдөх авианы цагаан толгойг (Alpha, Bravo, Charlie гэх мэт) ашиглах журмыг энд тодорхойлсон байдаг.
- Тоо дуудах журам: Радиогоор холбогдохдоо тооныг нэг нэг оронхоор нь салган дуудна (Жишээ нь: "12" гэхийг "One-Two" гэж дуудах).
- Холбооны нэр томьёо ба тодорхойлолтууд: Үүнд нэг талын холбоо (Blind transmission), бүх нийтийн нэвтрүүлэг (Broadcast), хоёр талын зэрэг холбоо (Duplex) зэрэг техникийн болон үйл ажиллагааны нэр томьёог нэгдсэн стандарт аргачлалд оруулсан байдаг.
- Зөрчлийг шийдвэрлэх: Хэрэв аль нэг станц холбооны журам зөрчвөл ноцтой биш тохиолдолд хоорондоо шууд холбогдож шийдвэрлэх, ноцтой эсвэл давтан зөрчлийг тухайн улсын эрх бүхий байгууллагад албан ёсоор мэдэгдэх харилцааг зохицуулна.
ИКАО-ын Хавсралт 10, Боть 2 (Annex 10, Volume II) нь иргэний нисэхийн салбарт агаар-газрын болон газар-газрын холбоог хариуцан ажиллаж буй бүх мэргэжилтнүүд болон байгууллагуудад зориулагдсан. Тодруулбал, дараах хүмүүс болон байгууллагууд үйл ажиллагаандаа энэхүү дүрмийг заавал дагаж мөрддөг.
1. Нисэхийн мэргэжилтнүүд (Хэрэглэгчид)
- Нисгэгчид (Pilots): Агаарын хөлгөөс газрын станцтай холбогдохдоо ярианы зөв фрейз, олон улсын авиацийн цагаан толгой, тоо дуудах журам, холбооны дарааллыг баримтлахад ашиглана.
- Нислэгийн хөдөлгөөний удирдагчид (ATC / Air Traffic Controllers): Агаарын хөлгийг удирдаж, зааварчилгаа өгөхдөө ямар нэгэн үл ойлголцол гаргахгүй байх үндсэн дүрмээ болгоно.
- Нисэхийн суурин станцын операторууд (AFS Operators): Улс орнуудын хооронд нислэгийн төлөвлөгөө (FPL) болон цаг агаарын мэдээ зэрэг чухал мэдээллийг тусгай сүлжээгээр дамжуулах, мэдээний бүтцийг стандартжуулахад ашиглана.
- Нислэгийн мэдээллийн ажилтнууд (AFIS Officers): Нисэх буудлуудад нисгэгчдийг шаардлагатай мэдээллээр хангахад ашиглана.
2. Улс орнуудын Иргэний нисэхийн эрх бүхий байгууллагууд
- Иргэний нисэхийн ерөнхий газар (Жишээ нь: Монгол Улсын ИНЕГ): Олон улсын энэхүү стандартыг өөрийн орны Нисэхийн дүрэм (ИНД-171, ИНД-172 гэх мэт) болон зааварт тусгаж, үндэсний хууль тогтоомж болгон мөрдүүлэхэд ашиглана.
3. Нисэхийн үйлчилгээ үзүүлэгч байгууллагууд
- Агаарын навигацийн үйлчилгээ үзүүлэгчид (ANSP): Холбоо, навигаци, ажиглалтын (CNS) үйлчилгээ үзүүлдэг инженер, техникийн ажилтнууд болон операторуудын ажлын байрны заавар, дотоод журмыг боловсруулахад суурь болгон ашигладаг.