Олон Улсын Иргэний Нисэхийн Байгууллага (ICAO)-ын Хавсралт 10 (Annex 10)-ын 3 дугаар боть (Volume 3) нь нисэхийн цахилгаан холбооны системүүд (Communication Systems)-ийг зохицуулдаг олон улсын стандарт, зөвлөмжүүд (SARPs)-ийн хураамж юм. Энэхүү ботид агаар-газар (air-ground) болон газар-газар (ground-ground) чиглэлийн дуут болон өгөгдөл дамжуулах холбооны технологиудыг нарийвчлан заасан байдаг.
Энэхүү ботийн үндсэн зорилго, бүтэц болон агуулгыг доор хураангуйлав.
1.Үндсэн хоёр хэсэг:
Volume 3 нь технологийн шинж чанараараа дараах хоёр үндсэн хэсэгт хуваагддаг.
- Part I - Digital Data Communication Systems (Тоон өгөгдөл дамжуулах холбооны систем): Агаар болон газрын хооронд дижитал мэдээлэл, өгөгдөл солилцох системийг заана.
- Part II - Voice Communication Systems (Дуут холбооны систем): Нисгэгч болон нислэгийн удирдагч нарын хоорондын уламжлалт болон орчин үеийн радио дуут холбоог зохицуулна.
2.Багтах гол систем, технологиуд:
Энэ ботид дараах нисэхийн холбооны гол системүүдийн техникийн шаардлагыг тусгасан байдаг.
- ATN (Aeronautical Telecommunication Network): Нисэхийн цахилгаан холбооны нэгдсэн сүлжээ.
- CPDLC (Controller Pilot Data Link Communications): Удирдагч-нисгэгчийн өгөгдөл дамжуулах холбоо.
- AMSS (Aeronautical Mobile-Satellite Service): Хөдөлгөөнт нисэхийн хиймэл дагуулын үйлчилгээ.
- SSR Mode S Data Link: Хоёрдогч радарын Mode S сувгаар өгөгдөл дамжуулах систем.
- VDL (VHF Air-Ground Digital Link): Метрийн долгионы (VHF) дижитал суваг.
- HFDL (High Frequency Data Link): Дециметрийн долгионы (HF) өгөгдөл дамжуулах суваг.
- AFTN (Aeronautical Fixed Telecommunication Network): Нисэхийн суурин цахилгаан холбооны сүлжээ.
- SELCAL (Selective Calling System): Нисэх хөлгийг сонгон дуудах систем.
- ELT (Emergency Locator Transmitter): Осол, сүйрлийн үед байршил заагч радио гэрэлтүүлэгч.
ICAO Annex 10, Volume 3 нь нисэхийн аюулгүй байдал, холбооны тасралтгүй ажиллагааг хангах үүрэгтэй дараах мэргэжилтнүүд болон байгууллагуудад зориулагдсан.
- Нисэхийн холбооны инженер, техникийн ажилтнууд (ATSEP): Холбооны тоног төхөөрөмжийг суурилуулах, тохируулах, засвар үйлчилгээ хийхэд олон улсын стандартыг мөрдөхөд ашиглана.
- Нисэхийн тоног төхөөрөмж үйлдвэрлэгчид: Радио станц, ELT, CPDLC зэрэг холбооны системийг олон улсын шаардлагад нийцүүлэн зохион бүтээхэд удирдлага болгоно.
- Нисэхийн зохицуулах байгууллагууд (Жишээ нь: Монголд ИНҮТ, ИНЕГ): Үндэсний хэмжээнд мөрдөх дүрэм журам боловсруулах, холбооны системүүдэд гэрчилгээжүүлэлт, аудит хийхэд ашиглана.
- Нислэгийн хөдөлгөөний удирдагчид (ATCO) ба Нисгэгчид: Тэдний шууд ашигладаг дуут болон өгөгдөл дамжуулах холбооны систем хэрхэн стандарт үйлдэлтэй байхыг тодорхойлдог тул суурь бэлтгэлд нь хамаарна.