ИНҮТ
Номын сан
Annex 5 /Units of Measurement to be Used in Air and Ground Operations/
Хавсралт 5 (Annex 5) буюу "Нислэгийн хөдөлгөөний болон газрын үйлчилгээний хэмжлийн нэгж" (Units of Measurement to be Used in Air and Ground Operations) нь Олон улсын иргэний нисэхийн байгууллага (ICAO)-аас гаргасан Чикагогийн конвенцын үндсэн 19 хавсралтын нэг юм. 
Энэхүү хавсралтын гол зорилго нь олон улсын иргэний нисэхийн салбарт агаарын болон газрын харилцаанд ашиглагдах хэмжлийн нэгжүүдийг нэгдсэн стандартад оруулж, нислэгийн аюулгүй байдлыг хангах явдал юм.
 
1.Үндсэн агуулга ба Стандартууд:
 
  • Олон улсын SI систем: Тус хавсралтын дагуу нисэхийн салбарын хэмжлийн үндсэн стандарт нь Олон улсын нэгжийн систем (SI) буюу метр, килограмм, секунд, цельсийн градус зэрэгт суурилдаг.
  • Зөвшөөрөгдөх SI бус нэгжүүд: Нисэхийн салбарын онцлогоос шалтгаалан SI системээс гадна дараах нэгжүүдийг түр хугацаанд (эсвэл тусгай нөхцөлөөр) ашиглахыг зөвшөөрдөг:
    • Зай, урт: Далайн миль (Nautical mile / NM) – Нислэгийн урт болон алсын зайн хэмжилтэд.
    • Хурд: Кнот (Knot / kt) – Агаарын хөлгийн хурдыг хэмжихэд (1 кнот = цагт 1 далайн миль).
    • Өндөр: Фут (Foot / ft) – Нислэгийн өндөр болон босоо чиглэлийн зайг хэмжихэд (Олон улсад хэдийгээр метр суурьтай ч фут хамгийн өргөн хэрэглэгддэг).
  • Даралтын нэгж: Цаг уур болон өндөр хэмжигчийн (Altimeter) тохируулгад Паскаль (Гектопаскаль - hPa) нэгжийг стандарт болгон заасан байдаг.
2.Түүхэн хөгжил:
 
Анх 1948 онд батлагдахдаа зөвхөн агаар-газрын холбооны хэмжилтийг зохицуулдаг байсан бол 1979 оны 4 дүгээр хэвлэлээс эхлэн цар хүрээгээ тэлж, иргэний нисэхийн агаарын болон газрын бүх төрлийн үйл ажиллагаанд ашиглах хэмжлийн нэгжүүдийг заах болсон. 
Одоо мөрдөгдөж буй хувилбар нь 2010 онд шинэчлэгдсэн 5 дугаар хэвлэл (Fifth Edition) бөгөөд үүнд олон улсын хэмжээнд нэгжүүдийг илүү жигд, зөрчилгүй болгох зорилтуудыг тусгасан байдаг. 
 
Хавсралт 5 (Annex 5) нь иргэний нисэхийн салбарт үйл ажиллагаа явуулж буй, нислэгийн аюулгүй байдлыг хангах үүрэгтэй дараах мэргэжилтнүүд болон байгууллагуудад зориулагдсан.
 
1. Нисэхийн Мэргэжилтнүүд (Операторууд)
  • Нисгэгчид: Агаарын хөлгийн өндөр, хурд, шатахууны хэмжээг зөв тооцоолох, хянах.
  • Нислэгийн удирдагчид: Агаарын хөлгүүдэд өндөр, чиглэл, хурдны зааварчилгааг зөрчилгүй, ойлгомжтой өгөх.
  • Нисэхийн цаг уурчид: Агаарын даралт (QNH/QFE), салхины хурд, алсын барааны харагдацыг стандарт нэгжээр мэдээлэх.
  • Инженер, техникийн ажилтнууд: Агаарын хөлгийн техникийн үйлчилгээ, засвар, жин ба тэнцвэржилтийг стандартаар хэмжих.
2. Байгууллагууд ба Зохицуулах байгууллагууд
  • Иргэний нисэхийн эрх бүхий байгууллагууд (Монголд ИНЕГ): Үндэсний хэмжээнд мөрдөх нисэхийн дүрэм журам, стандартыг Хавсралт 5-д нийцүүлэн боловсруулах.
  • Агаарын тээвэрлэгчид (Авиакомпаниуд): Нислэгийн зааварчилгаа (Flight Manual), дотоод журмаа тус стандартын дагуу үйл ажиллагаандаа мөрдөх.
  • Нисэх буудлын захиргаа: Хөөрөх, буух зурвасын урт, даац, газрын үйлчилгээний тоног төхөөрөмжийн хэмжилтийг жигдлэх.
Энэ стандарт яагаад чухал вэ?
 
Хэрэв өөр өөр улсын нисгэгч болон нислэгийн удирдагч нар өндрийг өөр өөр нэгжээр (жишээ нь, нэг нь метрээр, нөгөө нь футээр) ойлголцвол агаарт агаарын хөлгүүд мөргөлдөх маш том эрсдэл үүснэ. Тиймээс энэхүү хавсралт нь хэлний болон ойлголтын зөрүүг арилгах замаар нислэгийн аюулгүй байдлыг хамгаалахад зориулагдсан юм.